ورود کاربران
پست الکترونیکی :
کلمه عبور :
نوع خبر 
 
 
متن سخنرانی معاون اول محترم رئیس جمهوری جناب آقای دکتر اسحاق جهانگیری در سی و دومین گردهمایی و نخستین کنگره بین المللی علوم زمین


 

متن سخنرانی معاون اول محترم رئیس جمهوری جناب آقای دکتر اسحاق جهانگیری در سی و دومین گردهمایی و نخستین کنگره بین المللی علوم زمین

تهران 27-30 بهمن ماه 1392 برابر 16- 19 فوریه 2014

 

حضور دانشمندان و محققین و دست اندرکاران علوم زمین کشورمان و سایر کشورها را به این کنگره جهانی خیر مقدم عرض می نمایم. همچنین مقدم شما اندیشمندان به ایران را که به بیان برخی از زمین شناسان بهشت زمین شناسی جهان خوش آمد میگویم. امیدوارم در مدت اقامتتان در ایران  از آخرین یافته ها و دستاوردهای علوم زمین در حوزه های  مختلف، زمین شناسی بنیادی، اکتشاف معدن بویژه اکتشاف عناصری که تا کنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است، مخاطرات طبیعی، فناوری اطلاعات، انرژی، آب، اقلیم، ‌زلزله و اکتشاف در آبهای دریایی و بین الملل بهره­مند گردید.

بخش معدن و صنایع معدنی در بسیاری از کشورها  مسیر  رسیدن به توسعه پایدار است. مهمترین اصل در رسیدن به توسعه پایدار از طریق گسترش بخش معدن و صنایع معدنی، توجه همزمان به سه اصل اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی بخش معدن است. هرگاه به این سه بخش در یک کشور به طورهمزمان توجه شده است، بخش معدن، توسعه بالاتر و به تبع آن توسعه اقتصادی پایدار را تجربه کرده‌است. این تجربه می‌تواند به کشورهای در حال توسعه در رسیدن به توسعه پایدار کمک کند. ایران  جزء کشورهای با پتانسیل خوب معدنی است که اگربتواند در هر سه جنبه اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی به طور هماهنگ برنامه‌ریزی منسجم داشته باشد می‌تواند از رشد قابل توجهی برخوردار باشد که این موضوع در رسیدن به توسعه پایدار کمک‌های شایان توجه خواهد کرد.

نگاهی کلی به منابع طبیعی (سوخت های فسیلی و مواد معدنی)}

خاورمیانه با داشتن 4 درصد خاک دنیا در حدود 60 درصد ذخایر قطعی نفت دنیا را دارا است (معادل بیش از 754 میلیارد بشکه). رتبه دوم مربوط به کشورهای حوضه اوراسیا با مساحتی معادل 36 درصد خاک دنیا و 11 درصد ذخایره قطعی نفت دنیا است (142 میلیارد بشکه معادل یک هفتم خاورمیانه).

ایران از نظر تولید کل منابع طبیعی (فسیلی و غیر فسیلی ) با سهم 2.3 درصد رتبه 10 دنیا را دارد. از این مقدار 86.2 درصد مربوط به سوخت های فسیلی (شامل نفت، گاز و ذغالسنگ) و 13.8 درصد مربوط به منابع غیرفسیلی (شامل مواد معدنی فلزی، غیر فلزی و سنگ های قیمتی) است. سهم ایران از تولید نفت 5.35 درصد و رتبه چهارم دنیا را داشته است و از نظر تولید گاز 4.45 درصد و رتبه 4 تولید را داشته است. (لازم به ذکر است اطلاعات مربوط به سال 1390 است). منابع حاصل از سوخت های فسیلی 15 درصد و مواد معدنی غیر فسیلی (بدون در نظر گرفتن صنایع معدنی) تنها 1 درصد از تولید ناخالص داخلی را دارند (مرکز آمار ایران 1390).

 

{نگاهی کلی به صنعت معدنکاری ایران}

جایگاه مناسب زمین شناسی ایران زمینه ساز شکل گیری و تمرکز قابل توجه منابع طبیعی در این مرز و بوم شده است. ایران با حدود 1% مساحت جهان حدود 7% ذخایر کشف شده دنیا اعم از مواد معدنی، نفت و گاز را داراست که خود حاکی از وجود پتانسیل مناسب سرمایه گذاری در این بخش است. تولید بیش از 64 نوع ماده معدنی، ایران را جزء 15 کشور برتر معدن‌خیز جهان قرار داده است. رتبه ایران در تولید برخی مواد معدنی خود گویای این مهم می باشد به عنوان مثال طبق آمارهای بین المللی ایران دارای رتبه 14 در تولید مس، رتبه 9 در تولید آهن، رتبه 15 در تولید سرب و روی و رتبه های 6 و 2 در تولید باریت و گچ می باشد.

جالب توجه است که بدانیم برخی از ذخائر معدنی ایران در کلاس جهانی World Class هستند. برای مثال می توان از معادن سرب و روی انگوران، مهدی آباد، معادن آهن چادرملو و گل گهر و بافق و از معادن مس می توان معادن سرچشمه، سونگون و از معادن طلا می توان معدن ساری گون و از مواد صنعتی و غیرفلزی می توان از ذخائر پتاس و املاح تبخیری و غیره نام برد. رخداد ذخائر در کلاس جهانی حاکی از این نوید برای سرمایه گذاران داخلی و خارجی است که بدانند امکان اکتشاف و شناسایی ذخائر جدید از این نوع مواد معدنی در کلاس جهانی باز هم در ایران وجود دارد. از طرف دیگر باید بدانیم که انواع تیپ های مختلف کانساری طلا که در دنیا وجود دارد امروز در ایران شناسایی و اکتشاف شده است. امروزه انواع تیپ های کانسار آهن در ایران شناسایی و اکتشاف شده است که همه این ها حاکی از پتانسیل بالای معدنی ایران و ضرورت سرمایه گذاری و اکتشاف در آنها است. بنابراین باید با برنامه ریزی دقیق و استفاده از روش های اکتشافی و فن آوری های نوین و همچنین هماهنگی های لازم جهت سرمایه گذاری در مورد اکتشافات آنها اقدام گردد.    

از دیگر توانایی های این بخش در اقتصاد کشور، می توان به این نکته اشاره کرد که بیش از 30% ارزش اسمی بورس متعلق به بخش معدن است و نزدیک به 1 درصد از تولید ناخالص داخلی کشور به بخش معدن (بدون احتساب صنایع معدنی) تعلق دارد. شرکت های معدنی در ایران دارای بالاترین و با ثبات ترین حاشیه سود از میان 100 شرکت برتر در داخل کشور می باشند و حدود 30% صادرات غیر نفتی متعلق به بخش معدن است.

در بسیاری از کشورهای در حال توسعه که از منابع معدنی برخوردار هستند، صنعت معدنکاری به دلیل داشتن مزیت بالای اقتصادی به عنوان یکی از محورهای توسعه اقتصادی مطرح است. به گزارش بانک جهانی هر 1 دلار سرمایه گذاری در بخش معدن معادل تولید 28 دلار در اقتصاد است. ارزش افزوده صنعت معدنکاری زمانی محقق می گردد که زنجیره ارزش این حوزه تکمیل گردد (زنجیره ارزش از اکتشاف آغاز و با صنایع معدنی تکمیل می گردد).

 

 

 

{فرآوری مواد معدنی و ایجاد ارزش افزوده معدنی}                      

برای خروج از اقتصاد تک محصولی متکی بر نفت می بایست محصول خروجی با کیفیت از معادن در اختیار واحدهای صنعتی داخلی و یا بازارهای مواد معدنی خارجی قرار گیرد تا  سهم مهمی در چرخه درآمد زایی اقتصادی مملکت ایفا نماید.

امروزه، کاهش ذخایر معدنی با عیار بالا و ترکیبات کانی شناختی ساده، سبب شده است که معادنی با عیار بسیار پایین و ترکیبات کانی شناختی بسیار پیچیده تر نیز مورد استفاده قرار گیرند که همین امر، یکی از عوامل اصلی پیشرفت در عرصه فرآوری مواد معدنی به حساب می آید. چرا که با پیشرفت تکنولوژی در بخش فرآوری می توان از معادن متروکه یا معادنی که در گذشته با تکنولوژی قدیمی توان پرعیار سازی امروزه را نداشته اند نیز بهره برداری نمود و روی چنین معادنی که به حالت تعلیق و یا کاملا رها شده اند نیز سرمایه گذاری کرد.

خاطر نشان می سازد که در ایران از مواد معدنی مثل فسفات، پتاس، املاح تبخیری و آلونیت (ماده اولیه جهت استحصال آلومینیوم) در کشور صدها و میلیون ها تن ذخیره زمین شناسی وجود دارد که متأسفانه بدلیل داشتن عیار کم و یا مشکلات دیگر فرآوری، هنوز نتوانسته ایم از آنها در صنایع معدنی مربوطه بهره برداری نماییم که می باید با ایده های نوین این مواد معدنی فرآوری گردیده و در صنعت مورد بهره برداری قرار گیرد.

 

{مخاطرات زمین شناسی}

از میان 43 مورد مخاطرات زمین شناختی شناخته شده، 32 مورد آن در کشور ایران رخ داده است. بسیاری از مناطق کشور در معرض خطر زمین لرزه، زمین لغزش، سیلاب و خشکسالی قرار گرفته و بدلیل برداشت بی رویه آبهای زیرزمینی، حدود 300 دشت کشور با خطر فرونشست زمین مواجه هستند. نگران کننده است که در برخی از دشت های کشور از قبیل مشهد، رفسنجان و غیره نرخ سالیانه 25 تا 30 سانتیمتر در سال هم رخ داده است.

گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی سبب تغییر الگوهای بارشی جهان شده و خشکسالی ها و سیلاب های مداوم در جهان آسیب جدی به زیرساخت ها و مردم وارد می سازد. در کشورخشک و کم بارش ایران نیز این پدیده پیامدهای ناگواری را در صورت عدم برنامه ریزی مناسب به همراه خواهد داشت.

امروزه کاهش منابع آب زیرزمینی، خشکی تالاب ها (به عنوان نمونه دریاچه ارومیه)، تولید گرد و غبار و ایجاد مشکل جدی در کلان شهرها، افزایش نرخ فرونشست و خطر فروچاله ها و نگرانی جدی از بین رفتن آبخوان های کشور، خشکسالی و بیابان زایی، افزایش سیلاب ها و بارش های جوی غیر متعارف (نظیر آنچه هفته گذشته در استان های شمالی کشور رخداد) بطور محسوس در کشور مشاهده میگردد. تنوع مخاطرات زمین شناختی سبب گردیده کشور ایران بعنوان یکی از کشورهای بلاخیز جهان محسوب شده و متأسفانه سالیانه بخشی از درآمد ناخالص ملی کشور صرف پوشش و جبران بخشی از خسارات های ناشی از مخاطرات طبیعی می گردد.  توجه به کاهش اثرات سوء مخاطرات زمین شناختی در کنار پتانسیلها و منابع معدنی موجود در کشور از قبیل نفت، گاز، معادن فلزی و غیر فلزی و  منابع اقتصادی ناشناخته دریایی نقش مهمی در توسعه پایدار و متوازن کشور خواهد داشت.

در حال حاضر سلامت بیش از 7 میلیارد انسان تحت تاثیر محیطی است که در آن زندگی می کنند و همان طور که همه می دانیم هر روز با چالش ها و مسائل زیست محیطی بیشتری روبرو هستیم. نمونه های جهانی مستندی از تاثیر فلزات سنگین، بارانهای اسیدی، گرد و غبار بر سلامت یافت شده است که نشان می دهد تغییرات صورت گرفته به دست انسان چگونه می تواند منجر به بیماری شود.  

در کشور ما نیز با وجود بیش از 5000  کیلومتر مرز آبی و در اختیار داشتن هزاران کیلومتر مربع پهنه دریائی (دریای خزر، خلیج فارس و بخشی از دریای عمان)، و دریاچه های داخلی (ارومیه، بختگان، مهارلو وغیره)، تالاب‌ها و رودخانه‌ها و تنوع‌ زمین‌شناسی و زیستی و منابع اقتصادی در این پهنه‌ها و اهمیت ژئوپلیتیکی آن ها، توجه به پژوهش های دریایی امری بسیار ضروری است. حساسیت موضوع وقتی بیشتر می‌شود که به درگیری‌ها و ادعاهائی بر سر مالکیت برخی از این پهنه‌ها با کشورهای همسایه نیم نگاهی داشته باشیم.

تا کنون درکشور ایران ارگانهای دریایی در فلات قاره دریای عمان، خلیج فارس تا مرز آبی کشور و دریای خزر  فعالیت های گسترده ای انجام داده اند که نتایج آن منجر به انتشارگزارشات، اطلس ها و مقالاتی گردیده است. اما علیرغم این فعالیت ها، هنوز در ابتدای راه می باشیم.  دنیا درک بسیار مناسبی از منابع معدنی دریایی در آبهای بین الملل و جنوبگان دارد و با شتاب بسیار زیاد در حال تحقیقات در آبهای بین الملل می باشند و از سوی دیگر با ایجاد ایستگاههای پژوهشی در قطب جنوب، جایگاه خود را برای استفاده از ذخایر و منابع فراوان آن حفظ نموده اند. بر اساس حقوق دریاها، استفاده از منابع اقتصادی دریایی متعلق به کشور اکتشاف کننده می باشد و ناگفته پیداست که چرا کشورهای توسعه یافته هزینه های سنگین اکتشافات دریایی را متحمل می شوند و اکنون نه تنها آبهای کشور خود بلکه گامی فراتر گذاشته و به اقیانوس ها راه یافته اند. همین کشورها در تلاش برای تجهیز شدن و ورود به قطب جنوب هستند.

با بیان مطالب فوق معلوم می شود که چقدر راه در پیش داریم و جایگاه کشور ما در جهان کجاست. اگر شتابی مناسب به این پژوهشها داده نشود، در آینده ای نزدیک نه تنها جایگاهی در آبهای بین الملل نخواهیم داشت بلکه با روند رو به رشد فناوریهای دریایی، برسی های زمین شناسی و شناسایی منابع اقتصادی دریایی آبهای سرزمینی را نیز باید به کشورهای دیگر سپرد. از سوی دیگر ورود به آبهای بین الملل نشان دهنده اقتدار ملی هر کشور است.

با توجه به آنچه ارائه گردید بخوبی روشن می سازد برنامه ریزی جهت انجام این همایش بین المللی با گستردگی برپایی در سطح کشور همراه با کارگاههای آموزشی صحرایی، نمایشگاهها و بازدیدهای صحرایی نیاز به یک همت بزرگ، کاری فشرده بویژه در استان ها داشته است.

من امیدوارم که این گردهمایی جهانی علوم زمین بتواند با توجه به جهت گیری های این دولت فرصتی و بستری فراهم آورد تا دست اندرکاران علوم زمین در کشورهای مختلف از نزدیک با همکاران و متخصصین ایرانی خود آشنایی بیشتر پیدا کرده و با انتقال تجارب مشترک با یکدیگر صمیمانه برنامه ریزی دراز مدتی را در زمینه های مختلف همکاری از زمین شناسی، اکتشاف، فراوری و مخاطرات داشته باشند. بدیهی است مسائل مربوط به علوم زمین مرز جغرافیایی نداشته و انتقال تجارب مشترک همه دانشمندان از کشورهای مختلف جهان در راستای حفظ محیط زیست و سلامت سیاره زمین است. در بخش داخلی نیز نظر به اینکه این گردهمایی همزمان در استان های مختلف در جریان است امید است که متخصصین و اساتید هر استانی با حمایت کامل استانداران و عوامل اجرایی بتوانند بستر لازم جهت شناسایی و اکتشاف پتانسیل های معدنی و ذخایرجدید و همچنین برنامه ریزی جهت ایجاد فرصت های لازم برای سرمایه گذاری، ارتقاء جایگاه بخش خصوصی در پیشبرد امور کشور و همچنین تبدیل تهدیدها به فرصت ها در رابطه با مخاطرات زمین را فراهم آورند. مجددا از حضور همه اندیشمندان و متخصصین در این گردهمایی تشکر کرده و از همه عزیزان و دست اندرکاران که در برگزاری این همایش تلاش نموده­اند سپاسگزاری نموده و آرزوی موفقیت برای همگان از خداوند سبحان دارم.

چهارشنبه 30 بهمن 1392  12:47:41

آخرين تاريخ بازديد : جمعه 24 آذر 1396  9:53:18
تعداد بازديد از اين خبر : 1166
Copyright 2010 GSI Congress
مقالات پذیرفته شده    |    کتاب برتر    |    دانلود پوستر    |    دانلود مقالات سی و دومین گردهمائی علوم زمین
انتخاب وب سایت مورد نظر :